Onlangs kwam ik in een gesprek met een goede vriend van mij op het onderwerp van de eerste spoorlijn in Nederland. We kwamen – op basis van één veronderstelling – tot de conclusie dat onze geschiedenisboekjes niet al te consequent zijn. Wat is er namelijk het geval?
Wij leren dat de eerste spoorlijn in Nederland in 1839 voor het eerst in gebruik werd genomen tussen Amsterdam en Haarlem. We kwamen echter tot de conclusie dat strikt genomen dit helemaal niet zo is. Deze spoorlijn is inderdaad de eerste spoorlijn op huidig Nederlands grondgebied, maar niet de eerste Nederlandse spoorlijn.
Hoe zit het nu precies? In 1839 heeft Nederland België erkend als onafhankelijk land, terwijl België zichzelf tot onafhankelijk Koninkrijk had uitgeroepen in 1830. In 1839 werd België pas voor het eerst internationaal erkend met de ondertekening van het Verdrag van Londen. In strikt juridische zin houdt dit in dat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden pas in 1839 werd ontbonden. Dit betekent dus dat alles wat tussen 1830 en 1839 gebeurt is in België, officieel ook toebehoort aan de Nederlandse geschiedenis.
Wat betekent dit nu effectief voor de eerste Nederlandse spoorlijn? De eerste Belgische spoorlijn reed in 1835 tussen Brussel en Mechelen. Op dat moment beschouwde koning Willem I het huidig Belgisch grondgebied als deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Dit Koninkrijk was nog niet ontbonden! Dat betekent strikt genomen dat de spoorlijn tussen Brussel en Mechelen de eerste Nederlandse spoorlijn is! Het traject tussen Amsterdam en Haarlem is het oudste op het huidig Nederlands grondgebied.

Eén ding wordt wel verondersteld: dat het Verdrag van Londen nog steeds geldt als officiële erkenning van België door Nederland. Deze verklaring zou niet gelden indien Nederland met terugwerkende kracht België als onafhankelijk land zou hebben erkend sinds 1930. Dit is goed mogelijk aangezien bijvoorbeeld in 2005 minister Bot ertoe besloot 17 augustus 1945 als onafhankelijkheidsdatum van Indonesië te aanvaarden, waar we totdantoe 27 december 1949 als Indonesische onafhankelijksdatum hanteerden. Ik heb een dergelijke bron voor de zaak Nederland-België echter nergens kunnen vinden. (Foto: Br0wser)