Archief van juni, 2009

Democratie in uitvoering



Tags:

Vijfentwintig



Cirkelkolonisatie

In april heeft de Franse krant Le Monde een serie artikelen gepubliceerd over het veiligstellen van de voedselvoorziening door landen als Zuid-Korea, China, Saoudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Tezamen bezitten deze landen 7,6 miljoen hectare land in andere landen ter wereld, waarbij Soudan, Madagascar, Mongolië, Laos, de Filipijnen, Indonesië en Pakistan de belangrijkste zijn (figuur).

Zuid-Korea, China, Saoudi-Arabië en de VAE kopen in deze landen grote stukken grond op om hun voedselveiligheid te waarborgen. Hoe verhoudt zich dit tot de soevereiniteit van de landen van welke die grondgebieden deel uitmaken? Het feit dat Amerika kernraketten op Nederlandse bodem plaatst, knaagt al aan het geweldsmonopolie, de zwaardmacht van het land Nederland, hetgeen een integraal onderdeel uitmaakt van de Nederlandse soevereiniteit. Een grondgebied is echter een belangrijke basisvoorwaarde voor een levensvatbare soevereine staat.

Sowieso is de internationale afhankelijkheid van Nederland een smet op de macht en de uitoefening van soevereiniteit door ons democratisch bestel, maar de tendens zoals geschetst in de eerste alinea zet het geheel in een volledig nieuw perspectief: staten kopen als private partij grond op in andere landen. Stel je voor dat China alle grond in Nederland bezit. Moeten Nederlandse overheden dan onderhandelen met de Chinese autoriteiten over uitvoerbaarheid van bestemmingsplannen of de aanleg van een HSL, omdat China daar suikerbieten wil verbouwen? Het is een bijzonder gegeven dat publieke spelers zich wereldwijd als private partijen gaan opstellen op het vlak van grondbezit.

Nederland doet in economische zin ook aan het spelletje mee; dit gebeurt doordat bijvoorbeeld vele tonnen aan cassaves voor het Nederlandse vee uit Thailand worden geïmporteerd. Voor de Nederlandse vleesindustrie wordt dus een zeer groot oppervlakte van Thailand gebruikt. Voor zover mij bekend – en dit heb ik niet gecheckt – is de staat Nederland echter geen landeigenaar van Thaise grond.

Dit fenomeen komt dus echter wel voor bij andere landen. Het meest frappante voorbeeld dat Le Monde geeft in één van zijn artikelen is dat van de Malediven. Deze eilandengroep voert een politiek van grondaankoop in andere landen, omdat deze eilanden op den duur dreigen te verdwijnen, nu de zeespiegel waarschijnlijk zal stijgen en het koraal wordt bedreigd. Eind 2008 heeft de Maldivische premier aangekondigd dat een reddingsfonds zal worden opgericht. Doel: grond aankopen in “buurlanden”, zodat de toekomstige Maldivische klimaatvluchtelingen daar kunnen worden ontvangen. Dit scenario doet mij denken aan de manier waarop het joodse volk destijds Palestina heeft (her)bevolkt. Probleem verzekerd, maar geef die Maldivische premier eens ongelijk: wat moet hij anders?

Een bijzondere cirkel lijkt zich af te tekenen. Europa heeft lange tijd de hele wereld gekoloniseerd en zag na verloop van tijd in dat grondbezit niet de voorwaarde was voor rijkdom. Deze wordt gewaarborgd door wereldwijde handel en – ja, het is pijnlijk – economische kolonisatie. Echter, klimaatverandering en bevolkingsgroei nopen tot nieuwe vormen van politiek: voedselvoorziening en schaarste leiden ertoe dat grondbezit weer een belangrijker factor wordt. Ditmaal wordt die oorlog (nog) niet op de klassieke wijze gevoerd, maar middels de principes van de economie. Kolonisatie van land vindt tegenwoordig plaats op Alaskawijze, ware het niet dat van een soevereineitsoverdracht in de minste zin sprake is. Dat dit niet probleemloos kan doorgaan, blijkt nu al in Kazachstan, waar Chinees gebruik van Kazachstaanse grond angstvallig stil wordt gehouden

Tags: